چگونه زیرساخت بلاکچین موتور محرک اقتصاد دیجیتال جهانی شده است؟ هر چه میگذرد، گوشمان با واژه بلاکچین آشناتر میشود و نامش را بیشتر میشنویم. این مسئله اتفاقی نیست، چرا که این فناوری فراتر از رمزارزها و تهیه زیرساخت داراییهای دیجیتال رفته و در حال تبدیل شدن به زیرساخت اصلی اقتصاد دیجیتال جهانی است. زیرساخت بلاکچین، با عناصر و اجزای دقیق و کاربردیاش، امکان ایجاد شبکههای امن، شفاف و غیرقابل دستکاری و حتی امکان انجام تراکنشها را بهشکل فوری و بدون نیاز به واسطههای سنتی، فراهم میکند. بهطور کلی، کاربرد و پذیرش بلاکچین در صنایع و بخشهای مختلف، در حال دگرگونسازی فرایندهای سنتی و گشودن فرصتهای تازه در عرصههای گوناگون است. زیرساخت بلاکچین، نه تنها اعتماد را تضمین میکند، بلکه امکان ایجاد کسبوکارهای نوآورانه را نیز فراهم میسازد.
اما واقعا منظور از زیرساخت بلاکچین چیست؟ بلاکچین چگونه به رشد اقتصاد دیجیتال کمک میکند؟ در این مطلب از هلدینگ سیتکس، هر آنچه باید در مورد زیرساخت بلاکچین و تاثیر آن بر اقتصاد دیجیتال جهانی بدانید را برایتان خواهیم گفت. با ما همراه باشید.
منظور از زیرساخت بلاکچین چیست؟
اصطلاح زیرساخت بلاکچین (Blockchain Infrastructure) به سامانه بنیادینی اشاره دارد که امکان عملکرد روان و بیوقفه یک شبکه بلاکچین را فراهم میکند. این زیرساخت، شامل ترکیبی از سختافزار، نرمافزار و اجزای شبکه است که در هماهنگی کامل با یکدیگر کار میکنند تا عملکرد موثر بلاکچین را تضمین سازند. وظایف زیرساخت بلاکچین شامل حفظ یکپارچگی دادهها، اعتبارسنجی تراکنشها و محافظت از شبکه در برابر حملات احتمالی است. زیرساخت بلاکچین مجموعهای از اجزا، ابزارها و فرایندهای لازم برای ساخت، استقرار و مدیریت برنامهها و سامانههای مبتنی بر بلاکچین را دربرمیگیرد.
اجزای اصلی زیرساخت بلاکچین چیست؟
بلاکچین یک شبکه جهانی است که در آن، اعتماد نه ازطریق یک نهاد مرکزی، بلکه به واسطه زیرساختی ایمن و مقاوم ایجاد میشود. برای درک اجزا یا ستونهای اصلی زیرساخت بلاکچین، باید بدانیم که فناوری بلاکچین یک دفتر کل توزیعشده است که دادهها در آن، در میان مجموعهای از رایانهها ذخیره و توزیع میشوند. این دفتر کل، زنجیرهای از بلوکها را ایجاد میکند که هر بلوک، شامل فهرستی از تراکنشها، یک برچسب زمانی (timestamp) و پیوندی به بلوک قبلی است.چنین ساختاری، تغییرناپذیری (immutability) و امنیت دادهها را تضمین میکند. این زیرساخت حاصل تعامل پیچیده چندین عنصر اساسی است که هر یک، نقشی حیاتی در عملکرد کلی شبکه ایفا میکنند. در ادامه، از اجزای اصلی زیرساخت بلاکچین برایتان گفتهایم.
۱. گرهها (Nodes)
وجود شبکهای از گرهها برای حفظ یکپارچگی دفتر کل بلاکچین ضروری است. این گرهها ازطریق یک پروتکل همتابههمتا (P2P) با یکدیگر همکاری میکنند تا اطلاعات را به اشتراک بگذارند و سوابق خود را در لحظه با یکدیگر هماهنگ کنند.
گرهها از اجزای حیاتی زیرساخت بلاکچین هستند و انواع مختلفی دارند که هر یک، وظیفهای خاص را برعهده دارد.
- گرههای کامل (Full Nodes) یا فول نود، کل زنجیره بلاکچین را ذخیره میکنند و در فرآیند اجماع مشارکت دارند. آنها تراکنشها و بلوکها را اعتبارسنجی و یکپارچگی و امنیت شبکه را حفظ میکنند.
- گرههای سبک (Light Nodes) یا لایت نودها، فقط بخشی از بلاکچین، معمولا هدر بلوکها (Block Headers) را، ذخیره میکنند و برای تایید تراکنشها، به گرههای کامل متکی هستند.
- گرههای استخراج (Mining Nodes)، بهویژه در بلاکچینهایی با الگوریتم اثبات کار (PoW)، محاسبات پیچیدهای را انجام میدهند تا بلوکهای جدیدی به زنجیره اضافه و بدین ترتیب، تداوم عملکرد شبکه را تضمین کنند.
۲. مکانیسمهای اجماع (Consensus Mechanisms)
مکانیسم اجماع یکی دیگر از عناصر حیاتی در زیرساخت بلاکچین است. اجماع به فرآیندی اشاره دارد که طی آن، شبکه بر سر اعتبار هر تراکنش به توافق میرسد و اطمینان حاصل میکند که تمام گرهها نسخهای یکسان از دفتر کل را در اختیار دارند. به عبارت ساده، وظیفه مکانیسمهای اجماع، ایجاد توافق میان گرهها، تایید تراکنشها و حفظ یکپارچگی دفتر کل است.
نمونههای متداول مکانیسمهای اجماع در زیرساخت بلاکچین عبارتند از:
- اثبات کار (Proof of Work) یا به اختصار، PoW ، که بر پایه قدرت محاسباتی استوار است، گرهها ازطریق حل معادلات ریاضی پیچیده، بلوکهای جدید را ایجاد میکنند.
- اثبات سهام (Proof of Stake) یا به اختصار، PoS ، به جای مصرف توان محاسباتی، از دارایی رمزارزی کاربران برای تایید تراکنشها استفاده میکند.
۳. سختافزار (Hardware)
سختافزار پایه فیزیکی زیرساخت بلاکچین است که عملکرد، امنیت و مقیاسپذیری سیستم، بر آن تکیه دارد. این پایه فیزیکی شامل رایانهها، سرورها، دستگاههای استخراج (Mining Rigs) و تجهیزات ذخیرهسازی است که از شبکه پشتیبانی و دفتر کل بلاکچین را که بهطور مداوم در حال گسترش است، نگهداری میکند.
۴. فناوری شبکه ((Networking Technology
شبکههای بلاکچین برای توزیع موثر دادهها و برقراری ارتباط میان گرهها، بر فناوریهای قدرتمند همتابههمتا (P2P) تکیه دارند. این ساختار غیرمتمرکز موجب میشود که هر گره بدون نیاز به یک سرور مرکزی بتواند مستقیما با دیگر گرهها تبادل اطلاعات کند.
۵. پروتکلها (Protocol)
پروتکلهای بلاکچین مجموعهای از قوانین هستند که نحوۀ ساختاردهی و انتقال دادهها را در سراسر شبکه تعیین میکنند. این پروتکلها چارچوب اصلی عملکرد بلاکچین را مشخص میکنند؛ از جمله ساختار دادهها، اعتبارسنجی تراکنشها و فرایندهای اجماع. این پروتکلها باید مقاوم، مقیاسپذیر و قابلانطباق باشند. پروتکلهای بلاکچین در بیشتر موارد، متنباز (Open Source) هستند و شفافیت، همکاری و توسعه جمعی را تشویق میکنند. تغییر یا بهروزرسانی پروتکلها میتواند موجب افزایش مقیاسپذیری، سرعت و امنیت شبکه شود و کارایی کلی سیستم بلاکچین را بهبود بخشد.
پشتیبانی بلاکچین از اقتصاد دیجیتال چیست؟
اقتصاد دیجیتال مبتنی بر فناوری بلاکچین، مدل کسب و کار صنعت مالی را دگرگون کرده است. با استفاده از زیرساخت بلاکچین، مجموعهای از سامانههای هوشمند و توزیعشدۀ کسبوکار ساخته میشود که بهواسطه شبکههای غیرمتمرکز در اقتصاد، سیستم قادر است بهطور موثرتر و جامعتر عمل کند.
در حال حاضر، زیرساخت بلاکچین مزایای متعددی برای ساخت و توسعه اقتصاد دیجیتال دارد. بلاکچین بسیاری از مشکلات موجود در بازارهای اقتصادی سنتی را حل میکند. وقتی بلاکچین به میان میآید، بهدلیل تغییرناپذیری و فناوری ذخیرهسازی دادههای توزیعشده، هر تراکنش در بستر اقتصاد دیجیتال، تقریبا غیرقابل دستکاری و قابلردیابی است.
استفاده از فناوری بلاکچین موجب تسریع در تحول اقتصاد دیجیتال میشود. با ایجاد امکان تراکنشهای همتابههمتا در پلتفرمهای دیجیتال و حذف واسطههای سنتی، کاربران سراسر جهان میتوانند بهصورت بلادرنگ (Real-Time) و بدون واسطه با یکدیگر معامله کنند که نتیجه آن ،کاهش چشمگیر هزینههای تراکنش است.
ساده بگوییم، با تکیه بر زیرساخت بلاکچین، یک پلتفرم دیجیتال امن و شفاف شکل میگیرد که در آن، هر تراکنش قابل تایید است و وضعیت آن قابل تغییر نیست. تمام شرکتکنندگان میتوانند سوابق تراکنشها را بهصورت آنلاین مشاهده کنند و تبادلات دیگر، محدود به زمان یا مکان خاصی نخواهند بود.
تضمین امنیت اقتصاد دیجیتال با بلاکچین
اقتصاد دیجیتال برای افزایش امنیت خود بر زیرساخت بلاکچین تکیه دارد. در بلاکچین، دستکاری یا جعل دادهها بسیار دشوار است. قراردادهای هوشمند مبتنی بر بلاکچین، برنامههایی توزیعشده هستند که وقتی بهعنوان زیرساختی برای تجارت بینالمللی استفاده شوند، شفافیت، دقت و امنیت دادههای تجاری را بهبود میبخشند.
زیرساخت بلاکچین، ترکیبی از اقتصاد سنتی و الگوریتمهای ریاضی است و نیازی به تایید نهاد واسطه ندارد و ازطریق مکانیسم اجماع، چارچوب عملکرد خود را پیادهسازی میکند. این فناوری با استفاده از پایگاه داده توزیعشده، بستری را برای بررسی و مدیریت در لحظه ایجاد میکند. هر تراکنش یا بهروزرسانی، باید مطابق با مکانیسم اجماع انجام شود و همین مکانیسم، موجب اعتماد کاربران به یکدیگر میشود.
در زیرساخت بلاکچین، با استفاده از تابع هش (Hash Function)، تمامیت دادهها تضمین میشود و ازطریق کنترلهای اساسی و الگوریتمهای رمزنگاری، امنیت شبکه در برابر حملات هکرها افزایش مییابد. هر کاربر نیاز به کلید عمومی و کلید خصوصی دارد تا هویت خود را تایید و تراکنشها را براساس کلید خصوصی خود انجام دهد.
علاوهبراین، وقتی اقتصاد دیجیتال بر مبنای زیرساخت بلاکچین ساخته میشود، اطلاعات مربوط به تایید هویت، رمزگذاری میشوند و بدین ترتیب، ریسک افشای اطلاعات شخصی را کاهش میدهد و امنیت و منحصربهفرد بودن حسابها را تضمین میکند. دادهها در بلاکچین غیرقابلبرگشت (Irreversible) هستند و به دلیل مدیریت توزیعشدۀ گرهها، هر گره میتواند به همان اطلاعات دسترسی داشته باشد و تراکنشها را بررسی کند تا امنیت فرآیند تراکنش را تضمین سازد.
درنهایت، در بلاکچین امکان ردیابی دادههای مربوط به گذشته وجود دارد و همین قابلیت، امکان بررسی تراکنشهای غیرقانونی و سوابق گذشته را فراهم و درنهایت، امنیت تراکنشها را تضمین میکند.
پذیرش جهانی بلاکچین در حوزه اقتصاد دیجیتال
در سراسر جهان، سامانههای توزیعشده مبتنی بر بلاکچین بهطور موثری از رشد اقتصاد دیجیتال حمایت و به شکلگیری مدلهای کسبوکار نوین کمک میکنند. در ادامه، از تاثیر بلاکچین در حوزههای مختلف برایتان گفتهایم.
۱. بلاکچین برای وامدهی در بانکها
بلاکچین امکان ارزیابی اعتباری جامعتر و دقیقتر را برای اعطای وام فراهم میآورد و بدین ترتیب، به بانکها کمک میکند تا ریسکهای مربوط به وامدهی را کاهش دهند.
۲. بلاکچین و دیجیتالی شدن دارایی کاربران
فناوری دفترکل توزیعشده در اقتصاد جهانی اثرگذار است. این فناوری برای شرکتکنندگان حسابهای دیجیتال ایجاد میکند و دیجیتالی شدن داراییهای کاربران باعث شکلگیری یک سامانه حسابداری نوین شده است.
۳. بلاکچین برای پردازش دادهها در شبکه مالی
یک شبکه توزیعشده مبتنی بر بلاکچین میتواند ریسک عملیات شبکهای را در صنعت مالی کاهش دهد. برای مثال، بانک مرکزی روسیه، یک مدل پیامرسان توزیعشده مبتنی بر بلاکچین را برای ذخیره و پردازش دادهها طراحی کرده است.
۴. بلاکچین و افزایش شفافیت در بازارهای مالی
استفاده از بلاکچین در تراکنشها و ذخیرهسازی دادهها، موجب افزایش شفافیت در بازارهای مالی میشود. در شبکههای عمومی، این فناوری میتواند به سازمانهای نظارتی بانکی کمک کند تا تراکنشها را بهصورت لحظهای رصد و از وقوع معاملات غیرقانونی جلوگیری کنند و ریسک اعتباری کلی را کاهش دهند.
ریسکها و ملاحظات بلاکچین در اقتصاد دیجیتال
بلاکچین با چالشهایی نیز روبهرو است. برای مثال، حمله ۵۱% به مکانیسم اجماع میتواند باعث شود که مهاجم، کنترل بلاکچین را به دست بگیرد و تراکنشها را دستکاری یا اجرا کند. همچنین، کلید خصوصی که بهعنوان هویت کاربر برای تایید تراکنشها استفاده میشود، دارای حفرههای امنیتی است و در صورت سرقت، حساب کاربر در معرض خطر قرار میگیرد.
بلاکچین، بهعنوان سنگبنای ساخت و توسعۀ اقتصاد دیجیتال، نیاز دارد مکانیسم اجماع موثرتری را توسعه دهد تا ریسک افشای حریم خصوصی و نقض امنیت کاهش یابد و سیستم دادهایِ کارآمدتر و امنتری ایجاد شود.
سخن آخر
با بررسی زیرساخت بلاکچین، متوجه میشویم که این فناوری، زیرساخت اقتصاد دیجیتال است و مدل اقتصادی گذشته را دگرگون کرده است. بلاکچین مسائل بالقوه اعتماد را در تراکنشهای گذشته حل و امنیت اقتصاد دیجیتال را تضمین میکند. درنهایت، ساختار فناوری بلاکچین بهعنوان زیرساخت اقتصاد دیجیتال، میتواند رشد مدلهای جدیدی از کسب و کار را در آینده به ارمغان آورد. با این حال، همچنان نیاز است تا سیستمهای کارآمدتر و امنتر بهوجود آید تا از آسیبپذیریهای امنیتی جلوگیری شود.
ما در سیتکس، با متخصصانی حرفهای، زبده و پیشرو در فناوری، کنارتان هستیم تا بدنۀ سازمان خود را نوسازی کنید و همگام با تکنولوژی روز دنیا قدم بردارید. کافی است بخواهید تا کنارتان باشیم!